Có những lúc mình ngồi trước một trang trắng rất lâu. Đã có đủ giấy, đủ thời gian và một quyết tâm khá nghiêm túc. Chỉ thiếu điều để viết. Mình thử tìm thêm hình ảnh, đọc thêm vài đoạn, đổi sang một cuốn sổ khác. Trang trắng vẫn ở đó, kiên nhẫn hơn mình rất nhiều.
Rồi mình đứng dậy làm một việc chẳng liên quan. Rửa chiếc cốc. Đi mua ít đồ. Gấp một chiếc áo đã nằm trên ghế từ sáng. Giữa một động tác quen thuộc, một câu bỗng hiện ra. Nó chưa phải ý tưởng hoàn chỉnh, nhưng đủ để mình muốn quay lại. Mình luôn thấy thú vị với cách những điều mới đôi khi chọn đúng lúc mình ngừng gọi tên chúng.
Cho những mảnh nhỏ được gặp nhau
Mình không nghĩ nghỉ ngơi là một mẹo để buộc ý tưởng xuất hiện. Có ngày đi bộ cả buổi cũng chỉ có một buổi đi bộ. Điều đó vẫn tốt. Nhưng khi bớt cố kiểm soát kết quả, mình thường nhìn thấy những liên hệ đã bị bỏ qua. Một câu trong sách gặp một hình ảnh ngoài đường. Một chuyện cũ có thêm cách kể khác.
Mình giữ những mảnh nhỏ ấy trong một chỗ rất đơn giản: vài dòng ghi chú không cần sắp xếp đẹp. Một câu hỏi. Một từ nghe hay. Một chi tiết mình không muốn quên. Không phải mảnh nào cũng trở thành một bài viết. Phần lớn chỉ nằm đó. Thỉnh thoảng, hai mảnh đặt cạnh nhau lại gợi ra một lối đi.
Ý tưởng không phải lúc nào cũng cần được săn tìm. Có khi nó cần một chỗ đủ yên để ghé qua.
Giữ một bản nháp chưa đẹp
Điều khó với mình thường không phải nghĩ ra câu đầu tiên, mà là cho phép câu đầu tiên chưa hay. Mình dễ sửa quá sớm. Một đoạn còn đang hình thành đã bị hỏi có đủ mới, đủ rõ, đủ đáng đọc không. Những câu hỏi ấy cần thiết ở một thời điểm khác. Nếu xuất hiện quá sớm, chúng chỉ làm cánh cửa khép lại.
Vì vậy, mình thử viết một bản mà chưa ai cần nhìn thấy. Viết hết một ý trước khi sửa cách diễn đạt. Ghi lại cả những đoạn nghe vụng. Để chỗ trống nếu chưa biết nối hai phần ra sao. Sau một khoảng nghỉ, mình quay lại như một người đọc và thường nhận ra có vài câu đáng giữ nằm giữa những câu chưa ổn.
Một khoảng nghỉ cũng là một phần của việc làm
Mình đang học cách không đo sự sáng tạo chỉ bằng những gì xuất hiện trên trang. Việc quan sát, đọc, thử, bỏ đi và ngồi yên đều có thể thuộc về quá trình đó. Không phải mọi phút đều cần tạo ra một vật có thể đặt tên. Đôi khi đầu óc cần thời gian để làm công việc mà mình không nhìn thấy.
Nếu hôm nay chưa có điều gì mới, mình vẫn có thể chăm sóc khả năng nhìn của mình. Đọc một đoạn chậm hơn. Chú ý đến một hình dáng quen. Hỏi thêm một câu. Rồi đi làm một việc khác. Có thể lúc trở lại, trang trắng vẫn còn trắng. Nhưng mình đã trở lại với một chút không gian rộng hơn bên trong.
Cảm ơn bạn đã đọc đến đây.